برنامه ایمنی در رابطه آزارگرانه: چگونه امن ترک کنیم؟

برنامه ایمنی در رابطه آزارگرانه به شما کمک می‌کند برای ماندن موقت، ترک رابطه و حفظ امنیت پس از آن آماده شوید. نکته‌های مهم را در این راهنما بخوانید.

اگر در رابطه‌ای آزارگرانه هستید و به ترک آن فکر می‌کنید، برنامه‌ریزی برای محافظت از خود اهمیت دارد. شاید هنوز تصمیم نگرفته باشید، شاید در حال آماده‌شدن برای رفتن باشید یا فقط بخواهید بدانید چه گزینه‌هایی دارید. در هر مرحله‌ای که باشید، برنامه‌ریزی باید با شرایط و پویایی رابطهٔ شما هماهنگ باشد؛ هیچ دو رابطه‌ای دقیقاً شبیه هم نیستند.

برخی افراد در رابطهٔ آزارگرانه چرخه‌ای از تنش، فوران خشونت و دوره‌های آشتی یا آرامش را تجربه می‌کنند. یولاندا رنتریا، مشاور دارای مجوز حرفه‌ای، می‌گوید این چرخه گاهی فرد را سردرگم می‌کند، چون در دوره‌های آرام‌تر ممکن است تغییر به نظر امکان‌پذیر برسد. به‌مرور، مراحل این چرخه می‌توانند کوتاه‌تر شوند.

برنامه ایمنی در رابطه آزارگرانه چیست؟

برنامهٔ ایمنی، طرحی شخصی و کاربردی برای حفظ امنیت در رابطهٔ آزارگرانه و آماده‌شدن برای ترک آن در زمان مناسب و ایمن است. این برنامه می‌تواند به شما کمک کند دربارهٔ موقعیت‌های احتمالی فکر کنید، راه‌های مقابله با آزار را بسنجید و برای تماس با دوستان، خانواده یا دریافت کمک قانونی آماده باشید.

یک برنامهٔ کامل فقط به لحظهٔ ترک رابطه محدود نمی‌شود. بهتر است به این فکر کنید که چگونه در مدتی که هنوز در رابطه هستید از خود مراقبت کنید، در صورت تشدید خطر چه کنید و پس از رفتن چگونه امنیت خود را حفظ کنید. داشتن اطلاعات ضروری از پیش آماده، در شرایط بحرانی کمک می‌کند؛ چون وقتی ترسیده یا مضطرب هستید، به‌خاطرآوردن شماره‌ها و نشانی‌ها ممکن است دشوار شود.

ترک رابطه همیشه ساده یا بی‌خطر نیست. فرد آزارگر ممکن است با از دست‌دادن کنترل، خشونت را تشدید کند. احتمال آسیب جدی یا مرگ هنگام تلاش برای ترک رابطه می‌تواند به‌شدت افزایش یابد؛ بنابراین اگر فرصت دارید، جزئیات برنامه‌تان را با دقت بررسی کنید. بااین‌حال، اگر خشونت تشدید شده و آماده‌سازی کامل ممکن نیست، اولویت با رسیدن به جای امن است؛ جزئیات دیگر را می‌توان بعداً پیگیری کرد.

حفظ امنیت در رابطه آزارگرانه

برنامه‌ریزی برای ایمنی فقط مخصوص زمان ترک رابطه نیست. گاهی لازم است تا وقتی منابع و شرایط لازم برای رفتن فراهم می‌شود، راه‌هایی برای کاهش خطر در زمان ماندن پیدا کنید. پیشنهادهای زیر باید با وضعیت واقعی شما سنجیده شوند؛ هیچ راهکاری برای همهٔ افراد مناسب نیست.

فضای امن و راه درخواست کمک

در خانه، جاهایی را شناسایی کنید که در آن‌ها سلاح یا وسیله‌ای که بتواند به‌عنوان سلاح استفاده شود وجود ندارد و در صورت نیاز راه خروجی، مانند در یا پنجره، در دسترس است. اگر همسایه‌ای قابل‌اعتماد دارید، دربارهٔ شرایط با او صحبت کنید. می‌توانید با هم یک واژه یا نشانهٔ رمز تعیین کنید تا وقتی به کمک نیاز دارید از آن استفاده کنید. از پیش روشن کنید که همسایه پس از دیدن یا شنیدن آن نشانه چه کاری انجام دهد.

اگر فرزند دارید، به او بگویید در درگیری دخالت نکند. متناسب با سنش، دربارهٔ بیرون‌رفتن امن از خانه و رفتن به خانهٔ همسایه با او صحبت کنید و روش تماس با خدمات اضطراری را به او بیاموزید. حفظ امنیت کودک را به خود او واگذار نکنید؛ برنامه باید متناسب با سن و توانایی‌اش باشد.

آمادگی برای خروج ناگهانی

موقعیت‌های آزارگرانه قابل‌پیش‌بینی نیستند. اگر برای شما امن و ممکن است، خودرو را آماده و باک آن را پر نگه دارید. می‌توانید دربارهٔ قفل‌بودن درها، به‌جز درِ سمت راننده، فکر کنید تا هنگام نیاز برای سوارشدن معطل نشوید. یک دسته کلید اضافه را در جای امنی بگذارید که به آن دسترسی داشته باشید. در صورت امکان تلفن همراه را همراه خود نگه دارید و محل نزدیک‌ترین تلفن عمومی را هم بدانید.

در زمان رویارویی خشونت‌آمیز، وسایلی که دور گردن قرار می‌گیرند، از جمله شال یا زیورآلات بلند، ممکن است برای آسیب‌زدن به کار روند. متن مبدأ توصیه می‌کند هنگام تصمیم‌گیری دربارهٔ پوشش، این خطر را نیز در نظر بگیرید.

برنامه ایمنی هنگام ترک رابطه آزارگرانه

اگر برای آماده‌شدن فرصت دارید، گردآوری اطلاعات و مدارک می‌تواند بخشی از برنامه باشد. این کار را فقط تا جایی انجام دهید که خطر بیشتری برای شما ایجاد نکند. اگر فرد آزارگر پیش از کامل‌شدن برنامه خشونت را تشدید کرد، رسیدن به جای امن را در اولویت بگذارید.

مدارک، اطلاعات و منابع کمک

در صورت امکان، مدارک مربوط به آزار را نگه دارید؛ برای نمونه، عکس آسیب‌ها، کپی گزارش‌های پلیس و یادداشتی از رویدادهای کلامی آزاردهنده. در یادداشت‌ها، تاریخ، ساعت، جزئیات اتفاق و نام شاهدان را ثبت کنید. اطلاعات مربوط به پناهگاه‌ها، خط‌های تلفنی و گروه‌های حمایتی محلی را نیز از پیش پیدا کنید تا هنگام نیاز مجبور نباشید در شرایط بحرانی دنبالشان بگردید.

مدارک مهم را در مکانی بگذارید که بتوانید به‌سرعت به آن‌ها دسترسی پیدا کنید. از جمله می‌توان به کارت تأمین اجتماعی، گذرنامه، گواهی تولد، سند ازدواج، کارت‌های بیمه، مدارک خودرو، قرارداد اجاره یا وام مسکن و صورت‌حساب‌های بانکی اشاره کرد. اگر امن است، نسخه‌ای از بعضی مدارک را نزد یکی از نزدیکان قابل‌اعتماد بگذارید تا در صورت ازبین‌رفتن اصل آن‌ها همچنان به اطلاعات دسترسی داشته باشید.

فهرستی از شماره‌های مهم تهیه کنید و آن را در کیف یا خودرو بگذارید. در صورت امکان، مقداری پول برای هزینه‌های اولیهٔ خوراک، سوخت و محل اقامت کنار بگذارید. اگر نگه‌داشتن پول در خانه امن نیست، می‌توانید از فردی قابل‌اعتماد بخواهید آن را برایتان نگه دارد یا دربارهٔ گزینه‌های امن دیگر فکر کنید. اگر قصد دارید بعداً از نظر مالی مستقل شوید، یادگیری مهارت‌های شغلی یا شرکت در دوره‌های آموزشی هم می‌تواند در برنامهٔ بلندمدت شما جای بگیرد.

اگر فرزند یا حیوان خانگی دارید، شرایط آن‌ها را هم در برنامه‌ریزی در نظر بگیرید. این موضوع ممکن است تصمیم‌گیری را دشوارتر کند، اما نباید باعث شود خطر پیش‌رو را نادیده بگیرید.

حفظ امنیت پس از ترک رابطه

رفتن به این معنا نیست که خطر آزار یا آسیب حتماً پایان یافته است. در این مرحله نیز برای حفظ امنیت خود برنامه‌ریزی کنید. بسته به شرایطتان، می‌توانید تغییر شمارهٔ تلفن را در نظر بگیرید؛ اگر فرزند مشترکی در میان نیست، این کار ممکن است تماس فرد آزارگر با شما را دشوارتر کند.

اگر فرد آزارگر از برنامهٔ روزانه‌تان خبر دارد، تغییر ساعت کار یا مسیر رفت‌وآمد و انتخاب فروشگاه‌ها و محل‌های دیگری برای خرید یا دیدار با دوستان را بررسی کنید. هدف این است که الگوهای قابل‌پیش‌بینی کمتر شوند. اگر فرزند دارید، مدرسه را در جریان شرایط پرخطر بگذارید. به همکاران مورداعتماد هم بگویید که رابطه‌ای خطرناک را ترک کرده‌اید تا در صورت حضور فرد آزارگر در محل کار، از وضعیت آگاه باشند.

اگر امکانش را دارید، دربارهٔ ایمن‌ترکردن خانه، از جمله تعویض درهای چوبی با درهای فولادی یا نصب سامانهٔ امنیتی و چراغ‌های حسگرحرکتی، تحقیق کنید. همچنین می‌توانید از ادارهٔ پلیس محل دربارهٔ امکان دریافت دستور منع تماس یا دیگر راهکارهای قانونی بپرسید. این گزینه‌ها به قوانین و شرایط محل زندگی شما بستگی دارند.

مراقبت عاطفی و دریافت کمک

آزار عاطفی و کلامی می‌تواند زخم‌هایی بر جا بگذارد که کنارآمدن با آن‌ها دشوار است. اگر می‌توانید، یک یا دو نفر از اعضای خانواده یا دوستان قابل‌اعتماد را برای صحبت‌کردن انتخاب کنید. افراد حمایتگر می‌توانند نشانه‌های آزار را جدی بگیرند، به شما گوش دهند و از تصمیم‌گیری‌تان پشتیبانی کنند؛ نه اینکه شما را برای انتخابی که آماده‌اش نیستید تحت فشار بگذارند.

برای خودتان مکانی آرام پیدا کنید؛ مثلاً پارک، کتابخانه یا کافه‌ای که در آن بتوانید مدتی فکر کنید و از فشار روزمره فاصله بگیرید. مراقبت از ذهن و بدن نیز می‌تواند شامل کارهایی باشد که برایتان آرامش‌بخش‌اند؛ مانند دوش‌گرفتن، دعا یا مراقبه، نوشتن در دفترچه، کتاب‌خواندن، تماشای فیلم یا ورزش‌کردن.

اگر برای دریافت کمک فوری یا برنامه‌ریزی به پشتیبانی نیاز دارید، از خدمات تخصصی خشونت خانگی در محل زندگی خود کمک بگیرید.  شما تنها نیستید و افراد آموزش‌دیده‌ای برای کمک به کسانی که می‌خواهند از موقعیت آزارگرانه خارج شوند، فعالیت می‌کنند.

جمع‌بندی

برنامه ایمنی در رابطه آزارگرانه باید متناسب با شرایط شما باشد و فقط به زمان ترک رابطه محدود نشود. شناسایی راه‌های درخواست کمک، آماده‌کردن اطلاعات ضروری و فکرکردن به امنیت پس از رفتن می‌تواند بخشی از این برنامه باشد.

ترک رابطه ممکن است خطر را افزایش دهد؛ اگر فرصت دارید، با دقت برنامه‌ریزی کنید و از حمایت افراد قابل‌اعتماد و خدمات تخصصی بهره بگیرید. اگر خطر فوریت دارد، رسیدن به جای امن را بر کامل‌کردن جزئیات برنامه مقدم بدانید.

پرسش‌های متداول